Ο άνθρωπος έχει την ικανότητα να δημιουργεί στον νου του εικόνες, εικόνες που σχετίζονται με τις προσδοκίες του, προβάλλοντας με τη σκέψη και τη φαντασία όσα θα ήθελε να συμβούν στη ζωή του. Με τη συστηματική επικέντρωση στο όραμά του, αναμένει το επιθυμητό γεγονός και η προσδοκία του τον κινητοποιεί σε δράση.

Έρευνες δείχνουν πως η νοητική δραστηριότητα έχει τη δυνατότητα να προκαλεί μεταβολές στη λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού, επηρεάζοντας την υγεία. Η κλινική εμπειρία έχει επιβεβαιώσει πως οι δυνάμεις του νου μπορούν να υποστηρίξουν τη θεραπεία σωματικών, αλλά και συναισθηματικών διαταραχών μέσω του οραματισμού.

Η νοητική εικονοπλασία θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία που διαθέτουμε για την επίτευξη και τη διατήρηση καλής υγείας και ευεξίας. Η συνειδητή χρήση της μπορεί να ενισχύσει τη φυσιολογική διαδικασία της ίασης.

Ως μέθοδος, θεμελιώνεται στη βασική αρχή της ολιστικής θεραπείας, όπου ο διαχωρισμός της φυσικής και ψυχικής υγείας από τις νοητικές λειτουργίες είναι αδύνατος. Ο άνθρωπος, καλείται να ανακαλύψει και να χρησιμοποιήσει τις έμφυτες δυνάμεις του, προκειμένου να αποκτήσει καλύτερο έλεγχο στην υγεία του.

Η Εικονοπλαστική Δύναμη του Νου

Τι είναι η νοητική εικονοπλασία; Ουσιαστικά είναι ο τρόπος του νου να «σκέφτεται» με εικόνες, να δημιουργεί σκεπτομορφές. Είναι η συνειδητή χρήση της σκέψης, του οραματισμού και της φαντασίας, για να έρθουμε σε επαφή με τον εσωτερικό μας κόσμο, την υποκειμενική μας πραγματικότητα. Πρόκειται για τη δημιουργία νοερών εικόνων, χωρίς υλική υπόσταση, όμως απόλυτα πραγματικές σε ένα βαθύτερο επίπεδο ύπαρξης. Διαθέτουν τέτοια ενέργεια και δύναμη που μπορούν να μας επηρεάσουν και να μας βοηθήσουν ώστε να αλλάξουμε ουσιαστικά την κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε.

Η νοητική εικονοπλασία βασίζεται στην άποψη ότι ο νους και το σώμα είναι αλληλένδετα και μπορούν να αλληλεπιδρούν. Οι μελέτες νευροαπεικόνισης δείχνουν ότι οι ίδιες περιοχές του εγκεφάλου που ενεργοποιούνται από την αισθητηριακή αντίληψη διεγείρονται και κατά την οπτικοποίηση. Επιπλέον, σύμφωνα με τις αρχές της ψυχοφυσιολογίας, μια νοερή εικόνα προκαλεί συναισθήματα και αισθήσεις που συνδέουν την ψυχική κατάσταση με το σώμα, προκαλώντας αλλαγές σε φυσικό επίπεδο.

Όταν, λοιπόν, κλείνουμε τα μάτια και οπτικοποιούμε μια σκηνή –ένα ήρεμο αναζωογονητικό δάσος, τον θεραπευτικό ήλιο που φωτίζει και ζεσταίνει, την απαλή πνοή του ανέμου, το ποτάμι ή τη θάλασσα, τη λίμνη με τα κρυστάλλινα νερά, που καθαρίζουν και γαληνεύουν– ο εγκέφαλός μας αντιδρά σαν να τη βιώνει πραγματικά. Αν και αυτές οι εικόνες είναι φανταστικές, η αντίδραση του σώματος είναι πραγματική. Η δημιουργία τους επηρεάζει τις σωματικές μας λειτουργίες. Η εγκεφαλική δραστηριότητα μεταβάλλεται, επιδρώντας στο κεντρικό νευρικό σύστημα, στον καρδιακό ρυθμό, στην ένταση των μυών και στην έκκριση ορμονών.

Σύμφωνα με τον Αμερικανό νευροεπιστήμονα και ψυχολόγο υγείας Δρ Ντέιβιντ Μπρέσλερ (Dr. David Bresler): «Η φαντασιακή απεικόνιση είναι μια ιδιαίτερη συναισθηματική γλώσσα. Είναι η γλώσσα του ασυνείδητου νου. Συνδέεται με τα συναισθήματα και τα αισθήματά μας». «Έχει ψυχολογικό αντίκτυπο. Αυτό είναι πολύ σημαντικό, και είναι ο λόγος για τον οποίο εκτιμάται τόσο πολύ στον τομέα της υγείας».

Ο Αμερικανός γιατρός Μάρτιν Ρόσμαν (Martin Rossman)[1] υποστηρίζει πως αν θεωρήσουμε τη φαντασιακή απεικόνιση ως τη φυσική γλώσσα του ασυνείδητου νου, τότε αυτό που μαθαίνουμε, στην ουσία, είναι να ακούμε και να εκφραζόμαστε με τη φυσική γλώσσα του εαυτού μας· με αυτόν τον τρόπο γινόμαστε πιο φιλικοί προς το ασυνείδητό μας. Χρησιμοποιούμε μεγαλύτερο μέρος της ικανότητάς μας να επιλύουμε προβλήματα και λειτουργούμε περισσότερο βάσει της έμφυτης δημιουργικότητας και της διαίσθησής μας, εκμεταλλευόμενοι τα εσωτερικά μας αποθέματα ενέργειας.

Η εσωτερική φιλοσοφία, αναγνωρίζει, πως η ενέργεια ακολουθεί τη σκέψη. Ακόμη και οι πιο απλές σκέψεις εμπεριέχουν μια βαθμίδα δόνησης η οποία επιδρά σε ένα μοναδικό τύπο νοητικής ύλης και χρωματίζει όλη μας την ύπαρξη. Υπάρχουν πολλοί τύποι νοητικού υλικού που καθένας έχει τη δική του συχνότητα δόνησης η οποία επηρεάζεται ανάλογα από τις σκέψεις, με αντίστοιχα αποτελέσματα και στο αστρικό πεδίο. Ο οραματισμός θεωρείται μια δημιουργική διαδικασία, που επηρεάζει εσωτερικούς ψυχικούς μηχανισμούς, προκαλώντας την εκπόρευση ενεργειών από τα βαθύτερα στρώματα της ύπαρξης. Μέσω της εικονοπλασίας φέρνουμε την εσωτερική μας πραγματικότητα σε επαφή με την υγεία μας. Οι νοητικές εικόνες που δημιουργούμε ενεργούν ως φορείς ίασης. Χάρη στην ενέργεια που ενσωματώνουν, συνεχίζουν να διεγείρουν τη θεραπευτική διαδικασία αυτόνομα, ακόμη και αφού ολοκληρωθεί ο οραματισμός.

Ιστορική Εξέλιξη

Η χρήση της φαντασιακής εικονοπλασίας θεωρείται πανάρχαια. Μέσα από βαθιά συγκέντρωση, εστίαση, αφιέρωση της σκέψης δομήθηκε ως απαραίτητο εργαλείο και μέσο θεραπείας στα αρχαία θεραπευτήρια.

Συναντάται σε πολλές κουλτούρες ανά τον κόσμο, σε βάθος αιώνων ή ακόμα και χιλιετιών, όπως στην Κίνα, στο Θιβέτ, στην Ινδία, στην Αφρική, στους Εσκιμώους, στους Ινδιάνους της Αμερικής, εκφρασμένη ιδιαίτερα από τους Σαμάνους θεραπευτές και τους Μάγους γιατρούς.

Ο θρησκειολόγος Μιρσέα Ελιάντε (Mircea Eliade) θεωρεί πως στον Σαμανισμό αποκαλύπτεται ένα θεραπευτικό σύστημα που περιλαμβάνει τεχνικές εισόδου και έρευνας στην επικράτεια της φαντασίας. Με τελετουργικό τρόπο ο Σαμάνος ξεκινάει το ταξίδι του, τη λεγόμενη «μαγική πτήση», στις άγνωστες περιοχές του νου, σε κατάσταση έκστασης, για να επιτελέσει το θεραπευτικό του έργο.

Όσον αφορά τον δυτικό πολιτισμό, η φαντασιακή εικονοπλασία είχε τη δική της παρουσία ως τεχνική θεραπείας για σωματικές και ψυχικές παθήσεις. Καθώς όμως η ιατρική πρακτική εξελισσόταν, η φυσική επιστήμη και η σύγχρονη ιατρική άρχισαν να κυριαρχούν ως θεραπευτικό τρόπο σκέψης.

Αργότερα, την εποχή που η φροϋδική ψυχοθεραπεία εξαπλωνόταν στην Ευρώπη, στην Αγγλία και κατόπιν στην Αμερική, ένα υπόγειο ρεύμα χρήσης της εικονοπλασίας περνούσε σχεδόν απαρατήρητο. Η πρακτική εφαρμοζόταν κυρίως στη Γαλλία, στη Γερμανία και στην Ιταλία, από ανεξάρτητους κλινικούς.

Εκπαιδευμένοι γιατροί και ψυχολόγοι, με πιο γνωστό τον Ελβετό Καρλ Γκούσταβ Γιουνγκ (Carl Gustav Jung), χρησιμοποιούσαν μεθόδους εικονοπλασίας κυρίως για τη θεραπεία συναισθηματικών και διανοητικών ασθενειών. Το έργο τους έμελλε να ανοίξει τον δρόμο για την περαιτέρω ανάπτυξη της εικονοπλασίας στη θεραπεία και σωματικών ασθενειών. Οι τεχνικές τους έφεραν διάφορα ονόματα, ανάλογα με τον εμπνευστή τους, όπως: Ενεργητική φαντασία (active imagination), του Ελβετού Καρλ Γιουνγκ, καθοδηγούμενη ονειροπόληση (rêve éveillé dirigé – RED, αγγλ. directed waking dream), του Γάλλου Ρομπέρ Ντεσουάιγ (Robert Desoille), καθοδηγούμενη συναισθηματική εικονοπλασία (guided affective imagery), του Γερμανού Χάνσκαρλ Λόινερ (Hanscarl Leuner), ψυχοσύνθεση (psychosynthesis), του Ιταλού Ρομπέρτο Ασσατζιόλι (Roberto Assagioli).

Ο Γιουνγκ θεωρείται από τους πρώτους που χρησιμοποίησαν τη φαντασία ως θεραπευτικό μέσο. Η μέθοδός του, γνωστή ως ενεργητική φαντασία, απαιτεί συνειδητή κατάδυση στο ασυνείδητο, παρατήρηση, απεικόνιση και στοχασμό πάνω στα περιεχόμενά του. Όλα αυτά ζωγραφίζονται, μορφοποιούνται και καταγράφονται από τον ασθενή, ως δράση ή διάλογος με εσωτερικές παρουσίες.

«Δημιούργησε μια φαντασίωση. Επεξεργάσου την με όλα τα μέσα που έχεις στη διάθεσή σου. Δούλεψέ την σαν να είσαι μέσα της, σαν να ασχολείσαι με μια πραγματική κατάσταση στη ζωή από την οποία δεν μπορείς να ξεφύγεις. Όλες οι δυσκολίες που ξεπερνάς σε μια τέτοια φαντασίωση είναι συμβολικές εκφράσεις ψυχολογικών δυσκολιών μέσα σου, και εφόσον τις υπερνικάς στη φαντασία σου, τις ξεπερνάς και μέσα στην ψυχή σου».

Με αυτά τα λόγια ο διάσημος ψυχολόγος υποδείκνυε τον τρόπο της ψυχικής εξισορρόπησης μέσω της ενεργητικής φαντασίας, θεωρώντας πως χτίζει γέφυρες ανάμεσα στη συνείδηση και τα απωθημένα περιεχόμενα του ασυνείδητου.

Στις αρχές του 1970, ξεκίνησε στην Αμερική και μία από τις πλέον ριζοσπαστικές πειραματικές έρευνες, από το ζεύγος Σίμοντον, με σημαντικά αποτελέσματα. Ο Καρλ Σίμοντον (Carl Simonton), διάσημος ογκολόγος, και η γυναίκα του Στέφανι (Stephanie Matthews-Simonton), ψυχοθεραπεύτρια, ανέπτυξαν μια νέα προσέγγιση στη θεραπεία του καρκίνου, μέσω της νοητικής εικονοπλασίας, που αξίζει να τύχει της προσοχής του κοινού.

Υπήρξαν από τους πρώτους που χρησιμοποίησαν τη νοητική εικονοπλασία σε καρκινοπαθείς, στο δικό τους αντικαρκινικό κέντρο στο Φορτ Γουόρθ του Τέξας. Εξαιτίας των επιτυχιών τους, το κράτος τους παραχώρησε ένα σύγχρονο κέντρο στην Καλιφόρνια, προκειμένου να εργαστούν με βαριά περιστατικά, στα οποία η συμβατική ιατρική δεν μπορούσε να προσφέρει και πολλά πράγματα.

Να σημειωθεί ότι το Θεραπευτικό Κέντρο Σίμοντον (Simonton Cancer Center) συνεχίζει τη λειτουργία του μέχρι σήμερα, παρέχοντας συνεδρίες θεραπείας, αλλά και προγράμματα εκπαίδευσης[2]. Στις μέρες μας, μεγάλος αριθμός θεραπευτών και θεραπευτικών κέντρων υλοποιούν προγράμματα υποστήριξης μέσω νοερής απεικόνισης. Επιπλέον, επαγγελματίες υγείας εκπαιδεύονται και πιστοποιούνται στην εφαρμογή της καθοδηγούμενης νοερής απεικόνισης.

Ο Αμερικανός ψυχίατρος Τζέραλντ Ν. Έπσταϊν (Gerald Ν. Epstein) χρησιμοποιούσε νοητικές εικόνες και τεχνικές για τη θεραπεία σωματικών και συναισθηματικών προβλημάτων. Υπήρξε ιδρυτής και διευθυντής μιας Σχολής νοερής απεικόνισης για μεταπτυχιακούς επαγγελματίες ψυχικής υγείας, διδάσκοντας την απεικόνιση ως εργαλείο θεραπείας και «γέφυρα προς τον εσωτερικό κόσμο». Στο βιβλίο του «Healing Visualizations, Creating Health Through Imagery» αναφέρει: «Η εσωτερική ζωή κρατά το κλειδί για τη θεραπεία των σωματικών και συναισθηματικών μας προβλημάτων και υπόσχεται αρμονία μεταξύ σώματος, νου και πνεύματος».

Ένας ακόμη σημαντικός επιστήμονας που εντρύφησε στη θεραπεία μέσω καθοδηγούμενης νοητικής εικονοπλασίας θεωρείται και ο Αμερικανός Δρ Μάικλ Σάμιουελς (Dr. Michael Samuels)[3]. Για πολλά χρόνια, εργάζεται με ασθενείς που πάσχουν από καρκίνο ή απειλητικές για τη ζωή ασθένειες και πραγματοποιεί εκπαιδευτικά εργαστήρια σε εθνικό επίπεδο. Το βιβλίο του «Βλέποντας με το μάτι του νου» (Seeing with the mind's eye), γραμμένο το 1975, ήταν το πρώτο ολοκληρωμένο έργο για την καθοδηγούμενη νοερή απεικόνιση, που αποτελεί ορόσημο.

Στον ελληνικό χώρο, η εργασία με νοερές εικόνες περιγράφεται από τους θεραπευτές, τους ψυχολόγους και τους σύμβουλους ψυχικής υγείας με διάφορους όρους. Καθοδηγούμενος ή δημιουργικός οραματισμός, δημιουργική ή ενεργητική φαντασία, νοητική εικονοπλασία, νοερή απεικόνιση, φαντασιακή απεικόνιση, ή απλά απεικόνιση, και νοερή αναπαράσταση, είναι κάποιοι βασικοί.

Θεραπευτικά Αποτελέσματα

Μέσω της νοητικής εικονοπλασίας θεωρείται πως είναι δυνατό να ενεργοποιηθούν μηχανισμοί αυτοΐασης. Σε πρακτικό επίπεδο, εφαρμόζεται με επιτυχία σε νοσοκομεία και θεραπευτικά κέντρα, για ασθενείς με ψυχικές ή σωματικές ασθένειες, χρόνιο πόνο, ακόμα και σε ογκολογικές θεραπείες.

Πολλές «θαυματουργές» θεραπείες έχουν αναφερθεί, ακόμα και για πολύ σοβαρές ασθένειες, όπως ο καρκίνος, η αρθρίτιδα, οι καρδιακές παθήσεις, αλλά και πολλές άλλες, μέσω της χρήσης διαφόρων μορφών δημιουργικού οραματισμού. Παράλληλα, εργασίες με νοητικές εικόνες μπορούν να πραγματοποιηθούν και για συναισθηματικά προβλήματα, όπως το άγχος, η κατάθλιψη, ο φόβος, η ανησυχία, οι κρίσεις πανικού, η απόγνωση.

Αρνητικά συναισθήματα και πεποιθήσεις συνδέονται άμεσα με την ασθένεια και τη νόσο. Για όποιον αναγνωρίζει τη βασική ενότητα νου-σώματος, δεν αποτελεί έκπληξη ότι οι ερευνητές έχουν ανακαλύψει τη συσχέτισή τους με το εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα. Αντίστοιχα, θετικές πεποιθήσεις και συναισθήματα όπως το χιούμορ, η χαρά και η ευτυχία, έχει αποδειχθεί ότι συνδέονται με υγιείς ανοσολογικές αντιδράσεις. Εδώ η νοητική εικονοπλασία μάς βοηθάει να «καθαρίζουμε» τις παλιές, αρνητικές πεποιθήσεις μας και να τις αντικαθιστούμε με νέες, θετικές.

Η μέθοδος λειτουργεί εξίσου αποτελεσματικά και στο ανοσοποιητικό μας σύστημα. Έρευνες υποστηρίζουν ότι οι εικόνες που ο νους πλάθει μεταβιβάζουν μηνύματα «κατανοητά» από το ανοσοποιητικό σύστημα. Το έργο των λευκών αιμοσφαιρίων δείχνει να επηρεάζεται με τρόπο που δεν θα μπορούσε να διανοηθεί ούτε ο πιο ευφάνταστος ανοσολόγος.

Μπορεί να αποτελέσει μέθοδο θεραπείας από μόνη της ή, αν είναι απαραίτητο, να συνδυαστεί με διαφορετικές μορφές θεραπείας και ιατρικών παρεμβάσεων, για την επίτευξη χαλάρωσης και ανακούφισης από τον πόνο.

Σύμφωνα με τη διεθνώς αναγνωρισμένη Αμερικανίδα συγγραφέα, ενεργειακή θεραπεύτρια και σύμβουλο ψυχικής υγείας Σίντι Ντέιλ (Cyndi Dale)[4], είναι μία ιδιαίτερα αποτελεσματική μέθοδος, επειδή βοηθάει τους ανθρώπους: α) να εντοπίσουν το πρόβλημά τους, β) να προσπαθήσουν να ανακαλύψουν την αιτία που το προκάλεσε, γ) να καταλάβουν τι χρειάζεται να κάνουν για να το εξαλείψουν.

Κατά την Ντέιλ, η δημιουργία νοητικών εικόνων μέσω της φαντασίας επιφέρει αλλαγές στον ψυχισμό και στην εσωτερική μας κατάσταση, καθώς η βιωματική εμπειρία των αισθήσεων λειτουργεί ως γέφυρα μεταξύ φυσικού και πνευματικού επιπέδου. Έτσι, το κλειδί της εν λόγω πρακτικής είναι να ενταχθεί κανείς μέσα στην εικόνα, ενεργοποιώντας όλες του τις αισθήσεις, ώστε να βιώσει μια πλήρη και ζωντανή εμπειρία. Με αυτόν τον τρόπο διευκολύνεται η απελευθέρωση του ενεργειακού δυναμικού.

Η Μέθοδος της Νοητικής Εικονοπλασίας

Η νοητική εικονοπλασία λειτουργεί ανάλογα με τον βαθμό που μπορεί κανείς να κατευθύνει τη θέληση και την προσοχή του στην επαφή με τον εσωτερικό του κόσμο, αποσπασμένος από τα ερεθίσματα του εξωτερικού περιβάλλοντος. Η πίστη αποτελεί θεμελιώδη παράγοντα επιτυχίας. Όσο πιο βαθιά πιστεύει κάποιος, ο στόχος του γίνεται πιο εφικτός και μπορεί να τον πραγματοποιήσει ενισχύοντας τη δύναμη και την αποτελεσματικότητα της νοητικής εικονοπλασίας.

Με τον οραματισμό μπορούμε να εισχωρήσουμε πραγματικά μέσα μας, να εισδύσουμε στα βάθη της ψυχής μας. Επικεντρωνόμαστε στην αναζήτηση και στον προσδιορισμό του προβλήματός μας. Στόχος είναι να ψάξουμε για την αιτία, για κάτι που έχει μορφή και μπορεί να απεικονιστεί.

Η σκέψη και η φαντασία μας εστιάζονται σε έναν συγκεκριμένο στόχο ή αποτέλεσμα, δημιουργώντας νοερά μια ευνοϊκή εικόνα. Επιδιώκουμε να δούμε και να αισθανθούμε κάποιο γεγονός σαν να ήταν πραγματικό. Εμπλέκονται όλες μας οι αισθήσεις, εμπλουτίζοντας την εμπειρία και το συνολικό αποτέλεσμα που επιδιώκουμε.

Ο οραματισμός μπορεί να πραγματοποιηθεί με τη βοήθεια ενός θεραπευτή-καθοδηγητή, εκπαιδευμένο στην καθοδηγούμενη νοερή απεικόνιση, αλλά και μέσω μιας ηχογραφημένης περιγραφής, ατομικά ή ομαδικά. Καθένας μπορεί να μάθει να χρησιμοποιεί τη νοητική εικονοπλασία αποτελεσματικά. Μόλις αφήσει τη φαντασία του να λειτουργήσει, θα διαπιστώσει ότι αισθάνεται ελπιδοφόρα και θετικά, σαν ένα εσωτερικό φως να κατακλύζει την ύπαρξή του.

Ωστόσο, για να μπορέσει να λειτουργήσει μια τέτοια διαδικασία, είναι σημαντικό να επιτευχθεί φυσική, συναισθηματική και νοητική χαλάρωση. Αξίζει να επισημανθεί ότι η χαλάρωση, σε συνδυασμό με τη νοητική εικονοπλασία, υπήρξαν από τα πολυτιμότερα εργαλεία των Σίμοντον στη θεραπευτική προσέγγιση του καρκίνου.

Δεν θα πρέπει επίσης να παραληφθεί ο καθοριστικός ρόλος της αναπνοής στη λειτουργία της νοητικής εικονοπλασίας, αλλά και σε κάθε εμπειρία που κατευθύνεται προς τον εσωτερικό κόσμο. Άλλωστε στην πρακτική του διαλογισμού, η χαλάρωση και η συγκέντρωση επιτυγχάνεται μέσω της βαθιάς και ρυθμικής αναπνοής.

Κατ' αναλογία με τη σωματική άσκηση, οι θεραπευτικές εργασίες μέσω της φαντασίας είναι πιο αποτελεσματικές όταν εφαρμόζονται τακτικά, με δομημένο τρόπο. Τα οφέλη τους είναι άμεσα ανταποδοτικά όσο και συσσωρευτικά, εξισορροπώντας τη διαταραχή από την οποία το άτομο υποφέρει.

Ιδιαίτερα σημαντική θεωρείται και η φάση δόμησης των εικόνων, που ποικίλλουν κατά περίπτωση. Πολλοί ερευνητές πιστεύουν πως είναι σημαντικό να πηγάζουν από τον ίδιο τον θεραπευόμενο και όχι να δίνονται έτοιμες από τον θεραπευτή. Με αυτόν τον τρόπο προσφέρεται η ευκαιρία στο άτομο να μάθει να εργάζεται με τη δική του εσωτερική πραγματικότητα. Ωθείται στο να παράγει τα δικά του οράματα, που θα το εισάγουν στο υποσυνείδητό του και στα προσωπικά του αποθέματα ενέργειας.

Ορισμένοι άνθρωποι οπτικοποιούν χρώματα και σχήματα, άλλοι βλέπουν την ανθρώπινη μορφή, κάποιοι βλέπουν μεταφορικές εικόνες, ενώ σε άλλους όλα έρχονται με τη μορφή μιας ιστορίας. Ο Δρ Σίμοντον θεωρούσε ότι τα κύτταρα επηρεάζονται από τα μηνύματα της σκέψης. Ως εκ τούτου, μπορούμε να στέλνουμε σε αυτά θετικά μηνύματα.

Πέρα, λοιπόν, από την ενεργειακή επίδραση της γαλήνης, του διαλογισμού και της προσευχής, που είναι από μόνα τους θετικά, εισηγήθηκε στους ασθενείς του να στέλνουν σαφείς εικόνες στα κύτταρά τους. Μια από αυτές ήταν να οραματίζονται τα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος να πολεμούν τις λοιμώξεις, και την αναγέννηση των ιστών που επηρεάζονται από την ασθένεια.

Μερικές από τις εικόνες που Δρ Σάμιουελς έχει προτείνει κατά τις θεραπευτικές συνεδρίες περιλαμβάνουν το «σβήσιμο» των μικροβίων ή των ιών, την οικοδόμηση νέων κυττάρων που θα αντικαταστήσουν τα προβληματικά, τη λείανση τραχέων περιοχών του σώματος, την παροχέτευση περιοχών με οιδήματα, την εισροή αίματος ή ενέργειας σε περιοχές που το χρειάζονται.

Για την καταπολέμηση μιας ίωσης συνιστά τον οραματισμό των ιών ως μικρές τελείες πάνω σε έναν μαυροπίνακα, που κατόπιν αρχίζουμε να τις σβήνουμε. Ένα κάταγμα ή ένα κόψιμο θα μπορούσε να το φανταστεί κανείς ως ένα χάσμα που το γεφυρώνουν μερικές πέτρες, που ένας οικοδόμος τοποθετεί.

Για τον πονοκέφαλο αναφέρει πως μπορούμε να φανταστούμε μια τρύπα στο κεφάλι, κοντά στο σημείο που πονά, μέσα από την οποία φεύγει ο πόνος τη στιγμή της εκπνοής. Για τη μόλυνση των σαλπιγγών, στις γυναίκες, συνιστά να φαντάζονται την περιοχή ζεστή, γεμάτη παλμό και ενέργεια. Έπειτα να βλέπουν τις σάλπιγγες να ανοίγουν, να παροχετεύουν το έκκριμά τους και τελικά να παραμένουν ανοικτές, υγιείς, με ροδαλό χρώμα.

Οραματισμός για τη Θεραπεία του Καρκίνου

Σχετικά με τη θεραπευτική προσέγγιση του καρκίνου, οι Σίμοντον αναφέρουν: «Η χαλάρωση και η νοητική εικονοπλασία είναι ανάμεσα στα πολυτιμότερα εργαλεία που έχουμε ανακαλύψει για να βοηθήσουμε τους ασθενείς να πιστέψουν στην ικανότητά τους να αναρρώσουν από τον καρκίνο».

Σύμφωνα με τις απόψεις τους, σημαντικό μέρος της αιτίας του καρκίνου είναι το έντονο συναισθηματικό στρες, που αυξάνει τις πιθανότητες εκδήλωσής του. Ήταν πεπεισμένοι ότι το χρόνιο στρες οδηγεί στην καταστολή του ανοσοποιητικού συστήματος, που με τη σειρά της δημιουργεί αυξημένη ευαισθησία στις ασθένειες.

Συνέλαβαν την ιδέα να χρησιμοποιήσουν τον δημιουργικό οραματισμό στη θεραπεία του, αφού μελέτησαν όλες τις έρευνες και τα πειράματα που είχαν γίνει μέχρι τότε γύρω από τη βιοανάδραση. Παράλληλα μελέτησαν τις αρχαίες εσωτερικές παραδόσεις της Ανατολής και διαπίστωσαν ότι οι τεχνικές τους θα μπορούσαν να συνδυαστούν και να φανούν χρήσιμες για θεραπευτικούς σκοπούς.

Η πολύχρονη εμπειρία τους οδήγησε στην ανάπτυξη μεθόδων καθοδηγούμενης νοητικής εικονοπλασίας. Συνέστηναν στον ασθενή να απεικονίζει τον καρκίνο είτε όπως είναι πραγματικά είτε με συμβολική γλώσσα. Να τον φαντάζεται δε ότι αποτελείται από πολύ ασθενή κύτταρα που «τα έχουν χαμένα».

Ο ασθενής προτρέπεται, για παράδειγμα, να οραματιστεί τον καρκίνο να συρρικνώνεται, ή τον «στρατό των λευκών αιμοσφαιρίων» να του επιτίθεται δυναμικά. Να φαντάζεται τα κύτταρά του σαν λευκούς στρατιώτες που πολεμούν εναντίον των καρκινικών κυττάρων και τα νικούν. Να βλέπει επίσης το χιόνι που πέφτει και καλύπτει το μαύρο έδαφος της αρρώστιας, καθώς και άλλες εκδοχές παρόμοιων εικόνων, που ο ασθενής προσαρμόζει στην ιδιοσυγκρασία του.

Αυτό μεταφέρει στα κύτταρα, με κάποια ακρίβεια, το μήνυμα της νίκης. Προσφέρει την ηρεμία που προέρχεται από τη σιγουριά, αλλά και την ίδια την πίστη και τη χαρά της τελικής νίκης. Και όπως ξέρουμε η χαρά, η ικανοποίηση και η γαλήνη θεωρούνται από τα μεγαλύτερα φάρμακα.

Σε διάφορα σχεδιαγράμματα, που παρατίθενται στο έργο των Σίμοντον «Γίνε Ξανά Καλά», βλέπουμε τους τρόπους με τους οποίους διάφοροι ασθενείς απεικόνισαν την κατατρόπωση του καρκίνου τους από ιππότες, αδηφάγα ψάρια ή από τον ήλιο που λιώνει τον πάγο. Η συμβολική γλώσσα είναι ανεξάντλητη, όπως εξάλλου και η φαντασία του ασθενή.

Διόραση και Οραματισμός

Αξίζει εδώ να αναφερθεί ότι υπάρχουν άνθρωποι που έχοντας αναπτύξει την εσωτερική τους όραση, διαθέτουν υψηλότερες δυνατότητες οραματισμού. Η εσωτερική όραση (internal vision) θεωρείται ένας ανώτερος τρόπος αντίληψης που υπερβαίνει τα φυσιολογικά όρια των ανθρώπινων αισθήσεων. Συχνά περιγράφεται και ως διόραση.

Αναφέρεται πως διάφοροι εναλλακτικοί θεραπευτές μπορούν να λαμβάνουν νοητικές εικόνες από το εσωτερικό του σώματος, παρατηρώντας τα όργανα σαν «ακτινογραφική μηχανή». Με αυτόν τον τρόπο, το σώμα του ασθενούς μπορεί να σαρωθεί νοητικά, για τον εντοπισμό περιοχών που πάσχουν με οποιοδήποτε τρόπο.

Αυτή η διαδικασία συνδέεται με τη χρήση του τρίτου ματιού (έκτο τσάκρα). Σύμφωνα με την Αμερικανίδα πνευματική θεραπεύτρια Μπάρμπαρα Αν Μπρέναν (Barbara Ann Brennan), απαιτείται τότε ο θεραπευτής να βρίσκεται σε μια ιδιαίτερα ανοιχτή-δεκτική κατάσταση. Το τρίτο μάτι του διατηρείται ενεργοποιημένο και το μυαλό του παραμένει σε μια σχετικά ήρεμη, εστιασμένη κατάσταση.

Το τρίτο μάτι εντοπίζεται στο μέσο του μετώπου, λίγο πιο πάνω από τα φρύδια. Θεωρείται το ενεργειακό κέντρο της διαίσθησης και της δημιουργικής φαντασίας, ενώ σε φυσικό επίπεδο, συνδέεται με τον υποθάλαμο και την υπόφυση του εγκεφάλου. Σύμφωνα με την εσωτερική παράδοση, η ανάπτυξή του προσφέρει την ικανότητα της «εσωτερικής όρασης» πέρα από τα όρια του φυσικού κόσμου και τη δυνατότητα εφαρμογής διαφόρων μορφών ψυχικής θεραπείας.

Ο Δρόμος προς την Ολότητα

Τα αποτελέσματα είναι πραγματικά εκπληκτικά και δίνουν ελπίδες για μια διαφορετική αντιμετώπιση της έννοιας ασθένεια. Η δύναμη του οραματισμού επιβεβαιώνεται σήμερα τόσο από την κλινική εμπειρία όσο και από τα δεδομένα της νευροεπιστήμης. Η ικανότητα του νου να επηρεάζει τη φυσιολογία μέσω των νοητικών εικόνων προσφέρει ένα ισχυρό εργαλείο στη σύγχρονη θεραπευτική. Η συστηματική καλλιέργειά του επιτρέπει στον άνθρωπο να μεταβεί από την παθητική αποδοχή της ασθένειας στην ενεργητική συμμετοχή του προς την ανάκτηση της υγείας και της ευεξίας, ολιστικά.

Αναπτύσσοντας αυτές τις δεξιότητες, μπορούμε να γνωρίσουμε την ύπαρξή μας ουσιαστικά, σε όλες τις διαστάσεις της. Η επαφή με τον εσωτερικό μας κόσμο θα μας προσφέρει πραγματική βοήθεια, είτε πρόκειται για σωματική θεραπεία, είτε για συναισθηματική, διανοητική ή ψυχική. Η απεικόνιση μέσω της φαντασίας μάς επιτρέπει να παρεμβαίνουμε πιο αποτελεσματικά, έχοντας συνείδηση του βάθους της θεραπευτικής εμπειρίας.

Η νοητική εικονοπλασία αποτελεί μια βαθιά πράξη αυτογνωσίας και ανάληψης ευθύνης. Γεφυρώνοντας το χάσμα ανάμεσα στο ορατό σώμα και τον αόρατο κόσμο των ιδεών, ο άνθρωπος ανακαλύπτει ξανά την ολότητά του. Σε αυτόν τον δρόμο προς την ίαση, ο οραματισμός γίνεται το φως που μετατρέπει την εσωτερική πρόθεση σε βιολογική και ψυχική πραγματικότητα.

Σημειώσεις

[1]  Οι Μπέσλερ και Ρόσμαν ίδρυσαν το 1989 την Ακαδημία Καθοδηγούμενης Απεικόνισης (The Academy for Guided Imagery).
[2] Simonton Cancer Center.
[3] Michael Samuels, MD.
[4] Cyndi Dale: Author, Intuitive, Healer.

 Βιβλιογραφία

• • • Αβραμίδης, Ευστάθιος (2001). Οι Σκέψεις μας Ρυθμιστές της Υγείας μας, Πως η Προσωπικότητα και ο Τρόπος Ζωής μας Επηρεάζουν την Υγεία μας. Αθήνα: Πύρινος Κόσμος.
  • • Η Δύναμη της Κατευθυνόμενης Φαντασιακής Απεικόνισης, Θεραπεύοντας με το Μάτι του Νου (1997, Νοέμβριος).
    • Ανεξήγητο, τευχ. 123), σσ. 188–193. Συνέντευξη με τους Δρ Μάρτιν Ρόσμαν και Δρ Ντέιβιντ Μπρέσλερ, της Ακαδημίας της Κατευθυνόμενης Φαντασιακής Απεικόνισης. Απόδοση: Αναστασία Νάνου.
  • • Μυγιάκης, Λύσανδρος (1999). Ο Δημιουργικός Οραματισμός στη Θεραπεία. Περιοδικό Ανεξήγητο, τευχ. 131, σσ. 49-53.
  • • Bradford, Michael (1996). Η Θεραπευτική Δύναμη της Βιο-Ενέργειας. Αθήνα: Διόπτρα.
  • • Breannan, Barbara Ann (1987). Hands of Light, A Guide to Healing Through the Human Energy Field. Bantam Books.
  • • Dale, Cyndi (2011). Kundalini: Divine Energy, Divine Life. Llewellyn Publications.
  • • Epstein, Gerald (1989). Healing Visualizations, Creating Health Through Imagery. Bantam Books.
  • • Epstein, Gerald (2008). Kabbalah For Inner Peace: Imagery and Insights to Guide You through Your Day. Acmi Press.
  • • Gawain, Shakti (2002). Creative Visualization. Nataraj Publishing, a division of New World Library.
  • • Krau, Stephen D. (2020). The Multiple Uses of Guided Imagery. Nursing Clinics of North America, vol. 55, no. 4, pp. 467‑474. https://doi.org/10.1016/j.cnur.2020.06.013
  • • Scott, Vanessa (2025). The Healing Power of the Mind - The Influence of the Subconscious on Health. Virginia Santos.
  • • Simonton, O. C., Matthews-Simonton, S., & Creighton, J. L. (1988). Γίνε Ξανά Καλά. Αθήνα: Εκδόσεις Ιάμβλιχος.
  • • The New Hope, Mental Health Counseling Services, Harnessing the Power of Visualization: How Imagery Can Heal Your Mind. https://www.thenewhopemhcs.com/harnessing-the-power-of-visualization/
  • • Ungvarsky, Janine. Mental Image (Mental Picture). EBSCO Knowledge Advantage, 2025. https://www.ebsco.com/research-starters/social-sciences-and-humanities/mental-image-mental-picture

Α.Μ.